ครบเครื่องเรื่องแชร์

ในเรื่องของแชร์ ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมในปัจจุบัน หลายๆคนคงยังไม่ทราบว่า แชร์ที่เห็นๆกันอยู่นั้น มีกฎหมายอยู่นั่นคือ พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ.2534  ซึ่งแชร์ตามกฎหมายดังกล่าวนั้นมีลักษณะตาม มาตรา4 พรบ.การเล่นแชร์ฯ ดังนี้

มาตรา 4 ในพระราชบัญญัตินี้
“การเล่นแชร์” หมายความว่า การที่บุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปตกลงกันเป็นสมาชิกวงแชร์ โดยแต่ละคนมีภาระจะส่งเงินหรือทรัพย์สินอื่นใด รวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวดๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูลหรือวิธีอื่นใด และให้หมายความรวมถึงการรวมทุนในลักษณะอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวงอีกด้วย

อธิบายง่ายๆก็คือ มีสมาชิกวงแชร์สามคนขึ้นไปมีหน้าที่ส่งเงินหรือทรัพย์สินรวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวดให้สมาชิกวงแชร์ที่ประมูลได้นั่นเอง ถือว่าเป็นการเล่นแชร์ตาม พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ.2534 นี้แล้ว

ส่วนในเรื่องของบ้านออมเงิน หรือ แชร์แจกดอก ที่มีลักษณะให้สมาชิกหรือที่เรียกกันว่านายทุน ส่งเงินให้ท้าวหรือผู้จัดตั้งบ้านออมเงิน โดยเสนอผลประโยชน์ตอบแทนหรือดอกเบี้ยในอัตราที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนด ในงวดแรกและรอรับเงินกับผลประโยชน์ตอบแทน โดยมีการประกาศเชิญชวนหรือโฆษณาหรือโพสท์ลงสื่อออนไลน์นั้นซึ่งมีผู้เห็นมากกว่า10คนขึ้นไป มิใช่เป็นการเล่นแชร์ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ แต่เป็นการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน ตาม พระราชกำหนดการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ.2527 ซึ่งเป็นความผิดที่รัฐเป็นผู้เสียหาย ผู้จัดให้มีบ้านออมเงินมีความผิดทางอาญาตามกฎหมายดังกล่าวและอีกทั้งถ้าเป็นการเชิญชวนผ่านสื่อออนไลน์ ยังอาจมีความผิดตาม พระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ฯ อีกด้วย ส่วนผู้เสียหายที่นำเงินไปลงทุนไม่สามารถแจ้งความข้อหาฉ้อโกงหรือฉ้อโกงประชาชนตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341 และ มาตรา 343 ได้ เพราะศาลฎีกาได้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 282/2563 ไว้แล้วทำนองว่า การที่โจทก์(ผู้เสียหาย) ตกลงนำเงินไปลงทุนนั้นเป็นการกระทำที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย จึงไม่ถือว่าเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัย คงจะทำได้เพียงร้องทุกข์กล่าวโทษต่อพนักงานสอบสวน(ตำรวจ)ในฐานะพลเมืองดี เพื่อให้ผู้จัดบ้านออมเงินได้รับโทษ

กลับมาเรื่องแชร์กันต่อ แชร์เป็นนิติกรรมสองฝ่าย คือนายวงแชร์(ท้าวแชร์) กับ สมาชิกวงแชร์(ลูกแชร์) ซึ่งแชร์ตาม พรบ.การเล่นแชร์ฯ ก็มีลักษณะข้อห้ามของนายวงแชร์ดังนี้

มาตรา ๕  ห้ามมิให้นิติบุคคลเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์
มาตรา ๖  ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้
(๑) เป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์มีจำนวนวงแชร์รวมกันมากกว่าสามวง
(๒) มีจำนวนสมาชิกวงแชร์รวมกันทุกวงมากกว่าสามสิบคน
(๓) มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าจำนวนที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง
(๔) นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์นั้นได้รับประโยชน์ตอบแทนอย่างอื่นนอกจากสิทธิที่จะได้รับทุนกองกลางในการเข้าร่วมเล่นแชร์ในงวดหนึ่งงวดใดได้โดยไม่ต้องเสียดอกเบี้ย
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ให้ถือว่าผู้ที่สัญญาว่าจะใช้เงินหรือทรัพย์สินอื่นใดแทนนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ เป็นนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ด้วย

มาตรา ๙  ห้ามมิให้ผู้ใดโฆษณาชี้ชวนให้ประชาชนทั่วไปเข้าร่วมในการเล่นแชร์

สรุปง่ายๆคือ
นายวงแชร์ห้ามเป็นนิติบุคคล (มาตรา5)
นายวงแชร์1คนจะเปิดวงแชร์ รวมกันได้ไม่เกินสามวงในเวลาเดียวกัน และมีสมาชิกวงแชร์รวมกันไม่เกิน30คน (3วงรวมกัน) และมีทุนกองกลางต่องวดรวมกันไม่เกิน 300,000 บาท (ตามกฎกระทรวงการคลัง พ.ศ.2534) (มาตรา6)

และที่สำคัญห้ามโฆษณาชี้ชวนให้ประชาชนทั่วไปเข้าร่วมการเล่นแชร์ (มาตรา9) ผู้โฆษณาจะมีความผิดปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท ตามมาตรา19

จำเอาไว้สั้นๆว่า จะเป็นนายวงแชร์ต้องเปิดวงแชร์ไม่เกิน สามแสน,สามวง,สามสิบคน

คำถาม

1.ถ้านายวงแชร์เปิดวงแชร์เกิน สามแสน,สามวง,สามสิบคน ผิดข้อใดข้อหนึ่งจะมีผลเป็นอย่างไร?

ตอบ : หากนายวงแชร์กระทำฝ่าฝืนมาตรา 6 คือ เปิดวงแชร์เกิน สามแสน สามวง สามสิบคน จะทำให้เป็นแชร์ที่ฝ่าฝืนกฎหมาย เป็นความผิดตามมาตรา 17 พรบ.การเล่นแชร์ฯ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือนปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ และทำให้ตัดสิทธิในการที่นายวงแชร์จะฟ้องสมาชิกวงแชร์ แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องนายวงแชร์ ตามมาตรา 7

2.หากวงแชร์ล้ม จะฟ้องนายวงแชร์ได้หรือไม่
ตอบ : หากวงแชร์ล้มเลิก คู่สัญญาคือทั้งนายวงแชร์และสมาชิกวงแชร์ต้องกลับคืนสู่สภาพเดิม ใครเอาเงินใครไปเท่าไหร่ก็ต้องคืนเงินกันไปครับ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5265/2549)

3.หากนายวงแชร์(ท้าวแชร์) รับเงินจากสมาชิกวงแชร์คนอื่นมาแล้วไม่จ่าย(เบี้ยวค่าแชร์) ต้องทำอย่างไร?

ตอบ : ถ้าเกิดว่าวงแชร์ยังไม่ล้มเลิก แล้วสมาชิกวงแชร์คนอื่นได้มีการจ่ายเงินเป็นทุนกองกลางงวดนั้นไปให้แก่นายวงแชร์แล้ว สมาชิกวงแชร์ผู้ที่ประมูลงวดนั้นได้แต่ไม่ได้เงินค่าแชร์ เช่นนี้ถือว่า เงินกองกลางที่สมาชิกวงแชร์คนอื่นส่งให้นายวงแชร์นั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ที่ประมูลได้ นายวงแชร์มีหน้าที่ส่งมอบ แต่หากได้รับไว้แล้วไม่ส่งมอบกลับเบียดบังเอาเงินนั้นเป็นของตน ก็จะมีความผิดในข้อหายักยอกทรัพย์ สมาชิกวงแชร์ผู้ที่ประมูลแชร์ได้แต่ไม่ได้รับเงินต้องแจ้งความหรือฟ้องร้องภายใน3เดือน นับแต่วันที่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำผิดครับ ทั้งนี้ควรมีหลักฐานว่าสมาชิกวงแชร์คนอื่นส่งมอบเงินกองกลางค่าแชร์ในงวดนั้นให้แก่นายวงแชร์แล้วมาประกอบการดำเนินคดีด้วยครับ
แต่หากว่าวงแชร์ล้มเลิกก่อน จะเป็นการผิดสัญญาทางแพ่งต้องไปฟ้องร้องต่อศาลเป็นคดีแพ่งครับ ไม่เป็นการยักยอกทรัพย์ครับ

  1. การฟ้องร้องหรือดำเนินคดีวงแชร์ ต้องมีสัญญาหรือไม่?
    ตอบ : การเล่นแชร์ ไม่ใช่เป็นกรณีการกู้ยืมเงิน ดังนั้นแม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือสัญญา ก็สามารถฟ้องได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 829/2486 , 284/2516 , 2253/2518 ) โดยอาจใช้หลักฐานการเล่นแชร์จากข้อมูลออนไลน์ ข้อความในไลน์กลุ่ม หรือแชท และพยานบุคคลเช่นสมาชิกวงแชร์คนอื่น มาเป็นพยานได้ครับ

5.ดอกเบี้ยแชร์ที่ประมูลมีอัตราสูงกว่าที่กฎหมายกำหนด (ร้อยละ15ต่อปี) จะสามารถฟ้องได้หรือไม่?
ตอบ : การเล่นแชร์ ตาม พรบ.แชร์ฯ ไม่ใช่การพนันขันต่อหรือการกู้ยืมเงิน ผู้เล่นจะประมูลให้ดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 698/2506 , 1631-1634/2508 , 2013/2537 , 427/2542 , 1758/2542 )

6.ถ้านายวงแชร์เอาสมาชิกวงแชร์ปลอม หรือ ไม่มีสมาชิกวงแชร์บางคนอยู่จริง (มือผี) เช่นนี้สามารถดำเนินการอย่างไรได้บ้าง?        
ตอบ : หากนายวงแชร์ มีมือผีซึ่งมาจากนายวงแชร์เอง เท่ากับว่ามีเจตนาหลอกลวง หากนำสืบได้พร้อมมีหลักฐาน สามารถนำหลักฐานไปฟ้องเป็นคดีอาญาหรือแจ้งความในข้อหาฉ้อโกงหรือฉ้อโกงประชาชน ได้ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องว่ามีมือผีครับ แล้วถ้ากระทำผ่านระบบออนไลน์ก็มีความผิดในการนำข้อมูลอันเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ตาม พรบ.คอมพิวเตอร์ฯ ด้วยครับ

7.สมาชิกวงแชร์รับเงินกองกลางไปแล้วไม่จ่าย ต้องทำอย่างไร?    
ตอบ : อันดับแรกต้องดูก่อนว่า นายวงแชร์เปิดวงแชร์ฝ่าฝืนกฎหมายหรือไม่ (ซึ่งได้กล่าวไปแล้ว) หากไม่ฝ่าฝืนกฎหมายก็สามารถดำเนินคดีได้ครับ เบื้องต้นดำเนินคดีแพ่งได้แน่นอน แต่หากมีหลักฐานว่าสมาชิกวงแชร์ไม่เคยส่งเงินกองกลางค่าแชร์เลย มาถึงก็ประมูลรับเงินกองกลางแล้วหนีหายไปเลย เช่นนี้ก็ถือว่ามีเจตนาฉ้อโกง ไม่มีเจตนาจะเล่นแชร์กันจริง แต่ตั้งใจมาโกง ทั้งนี้ นายวงแชร์ก่อนจะรับใครเข้ามาเป็นสมาชิกวงแชร์ควรตรวจสอบเรื่องเครดิตให้ดี และถ้าจะให้ดีให้ตั้งกฎของวงแชร์และทำบันทึกก่อนที่ทุกคนจะสมัครเป็นสมาชิกวงแชร์ว่าไม่เป็นผู้ที่เคยค้างเงินค่าแชร์วงอื่น หรือผู้ที่หนีค่าแชร์จากวงอื่น เมื่อได้ทำบันทึกและสมาชิกวงแชร์ยืนยันรับรองแล้ว ต่อมาหนีหายแล้วนายวงแชร์มารู้ว่าข้อความที่เขารับรองไม่เป็นความจริง เคยมีค้างวงแชร์จากวงอื่นก่อนมาเล่นที่นี่ ก็อาจมีเจตนาฉ้อโกงได้เช่นกันครับ แต่หากไม่มีเจตนาฉ้อโกงก็จะเป็นการผิดสัญญาทางแพ่ง สามารถดำเนินคดีทางแพ่งได้ครับ ทั้งนี้นายวงแชร์ต้องไม่ใช่วงแชร์ที่ฝ่าฝืนกฎหมายนะครับ ถ้าฝ่าฝืนนายวงแชร์ฟ้องสมาชิกวงแชร์ไม่ได้

โดย นายสถาพร ฉวีกุลมหันต์ 
ทนายความ , กรรมการบริษัท อาร์เอสเอส ลอว์ จำกัด , อาจารย์หัวหน้าสาขาวิชาการจัดการทั่วไป วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี

รับว่าความทั่วราชอาณาจักร
โทร.062-334-5337 Line id : Belawyer

Posted in บทความกฎหมาย and tagged , , , , , , .

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *